Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Discussienotitie Aanpaak leegstand kantoren

De leegstand van kantoren en bedrijfsruimten staat al een aantal jaren op de landelijke politieke agenda. In 2010 stond ongeveer 14% van de kantoorruimte in Nederland leeg. Uit recente cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Makelaars en vastgoeddeskundigen (NVM) blijkt dat de leegstand in kantoren op landelijk niveau is gestegen naar 14,4% van het totaal, wat neerkomt op ca. 7,03 miljoen vierkante meter leegstaande kantoorruimte.1  Op sommige bedrijventerreinen of kantoorparken gaat het zelfs om een derde van de ruimte.
Volgens deskundigen is de leegstand is voor een groot deel structureel en zal zij in de toekomst alleen maar toenemen. Zo waarschuwde De Nederlandsche Bank (DNB) onlangs voor een derde crisis na de kredietcrisis en de eurocrisis: de vastgoedcrisis.2 Door bezuinigingen met het oog op de crisis, maar ook door enorme en ‘vaak speculatieve nieuwbouw’ van kantoren is een overaanbod ontstaan. Dat aanbod is dusdanig groot, dat Nederland internationaal gezien lijstaanvoerder is als het gaat om omvang van de problematiek.3 
Bovendien is het niet waarschijnlijk is dat er nog een huurder voor de leegstaande kantoren gevonden zal worden. De kantorenwerkgelegenheid stijgt nauwelijks meer en daalt na 2020 naar verwachting. Oorzaken: een dalende beroepsbevolking en minder ruimtegebruik per werknemer door trends zoals ‘het nieuwe werken’. Werknemers hoeven niet per se meer in een kantoor te werken. Door ICT kunnen ze overal werken. Bedrijven spelen daarop in met flexibele kostenbesparende werkplekconcepten. Dit zorgt voor minder toekomstige vraag naar vierkante meters kantoor.4   
Naast de economische aspecten, is de problematiek ook van invloed op het fysieke en sociaal-maatschappelijke leefklimaat. Leegstand leidt niet zelden tot verloedering en verpaupering, zowel van de panden zelf als ook van de directe omgeving. Tevens is het een verspilling van schaarse ruimte.  Al met al leiden de hierboven geschetste ontwikkelingen tot steeds meer bewustwording van de omvang van de problematiek. Tegelijkertijd maken zij duidelijk dat zonder ingrijpende maatregelen geen sprake kan zijn van een structureel herstel van de kantorenmarkt.  

Situatie in ’s-Hertogenbosch

Ook ’s-Hertogenbosch lijkt niet te ontsnappen aan de landelijke ontwikkelingen. Sterker nog, de NVM benadrukt expliciet dat de toename van het aanbod van leegstaande kantoorruimten het grootst is in de regio Zuid. Dat was het gevolg van een forse stijging van het aantal beschikbare vierkante meters in Breda, Den Bosch, Eindhoven en Maastricht. Opvallend is daarbij dat volgens deze gegevens de toename van het aanbod gedurende de eerste zes maanden van 2011 vrijwel in het geheel betrekking heeft op bestaande kantoorruimten; in het nieuwbouwsegment kwam er slechts 10.000 vierkante meter bij. Van de 92.655 vierkante meters kantoorruimte die in 2011 in onze stad werd aangeboden, is 23.015 vierkante meter verhuurd of verkocht, aldus de NVM. 
Gelet op de lokale cijfers van het NVM wil D66, in navolging van het landelijk Actieprogramma, ook in ’s-Hertogenbosch een beter werkende markt voor kantoren, die –ook in kwalitatieve zin- inspeelt op de vraag. Het streven is volgens onze fractie een doelmatige en efficiënte aanwending van ruimte en kapitaal. Met het oog hierop acht D66 het wenselijk dat er door het college diverse initiatieven worden genomen om de toename van leegstand een halt toe te roepen. Met name het instrument van ‘herbestemming’  blijkt elders succesvol. Door leegstaande kantoorruimte te transformeren naar een andere bestemming kan langdurige leegstand worden tegen gegaan. Ook de leefomgeving krijgt hierdoor een nieuwe impuls. Bovendien ontvangt de in het slop geraakte bouwsector welkome opdrachten en is transformatie en herbestemming in veel gevallen ook nog eens duurzamer dan sloop en nieuwbouw. Er kan natuurlijk gedacht worden aan woningen, hotels, pensions en jeugdherbergen, maar ook aan werkruimten voor (startende) ondernemers of kunstenaars. 
Het regelmatig herbestemmen van leegstaande kantoren is een nieuwe beleidsaanpak. Een moeilijk punt daarbij is dat de overheid daarin slechts een beperkte rol kan vervullen; vastgoed is immers vaak in particuliere handen. De bij deze problematiek betrokken partijen (gemeente, ontwikkelaars en beleggers) zullen dus rond de tafel moeten gaan zitten, en de gemeentelijke overheid zal een regisserende, initiërende en faciliterende rol op zich moeten nemen. Deze nadelen kunnen worden beperkt door in overleg te treden met eigenaren van kantoren, woningcorporaties en NVM Business. De laatste twee hebben D66 aangegeven graag mee te denken en te praten over het terugbrengen van kantoorleegstand in ’s-Hertogenbosch.  

Vragen voor de commissie

  1. Bent u het met D66 eens dat de groei van leegstaande kantoorruimte in ’s-Hertogenbosch een steeds groter probleem wordt?
  2. Bent u het met D66 eens dat de gemeente een regisserende, initiërende en faciliterende rol moet spelen rol om dit probleem aan te pakken en snel in overleg moet treden met belanghebbende partijen (corporaties, eigenaren van panden en NVM)?
  3. Bent u het met D66 eens dat beleid moet worden ontwikkeld om al of niet tijdelijke herbestemming van leegstaande kantoren mogelijk te maken?
  4. Bent u het met D66 eens dat zeer terughoudend moet worden omgegaan met de ontwikkeling van nieuwe kantoorlocaties?

 Met vriendelijke groet, Jan Smit
Fractievoorzitter D66 ‘s-Hertogenbosch

Gepubliceerd op 13-02-2012 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018